دانشگاه هنر اندیش‌ نامه معماری ‪2783-1876 3 5 2023 08 23 An Inquiry into Architectural Theory Creation with a General Methodology of Theorizing; (Case Study: Architectural Dissertations in 8 Disciplines) جستاری در نظریه‌آفرینی معماری با روش‌شناسی عمومی نظریه‌پردازی؛ (نمونه‌ موردی: رساله‌های‌ معماری در 8 گرایش) 114 146 1489 10.30480/arcand.2025.5747.1069 FA مهدیه محمدی جمال گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محمدرضا بمانیان گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 03 09 Theory serves as the primary instrument for advancing architectural knowledge for architectural researchers, and familiarity with theory and theorizing methodology constitutes a prerequisite for formulating theories. In this context, this research aims to elucidate the core concepts of architectural theory and theory-building, and to examine its structure within diverse orientations of academic architectural theories. This will be achieved by employing a methodology of theorizing within applied sciences to establish a transparent and acceptable framework. The research method is a combination of description, comparison, and analysis, facilitated through conceptual-narrative and analytical-comparative reviews, alongside the examination of case studies. It utilizes library resources, both physical and digital, and reputable scientific databases. Given the strong similarities in the essence and manner of theorizing in architecture and applied sciences, this research focuses on reviewing and describing the core concepts of the science of theory and general theorizing within applied sciences. Concurrently, it compares and analyzes sample doctoral dissertations in architecture from Tarbiat Modares University, examining eight thematic orientations. The research results indicate that, in comparison to theorizing in applied sciences, the five chapters of architectural dissertations, considered as stages of theorizing in a feedback loop, correspond to the five stages of "Diagnosis," "Establishment," "Verification," "Consolidation," and "Theory Presentation," thereby clarifying the process of architectural theorizing. This cycle can be explained in three general stages: "Reliability," "Validity," and "Novel Identity." Academic architectural theories are generally formal, descriptive-prescriptive in nature, and shaped by a combined strategy of theory-building and theory-testing. When comparing the samples, academic theories with orientations in Architecture-Architecture, Landscape, Islamic Architecture, Restoration, and Urban Planning are predominantly "normative," "reductionist" in type, adopt a more "qualitative" approach, and frequently employ "survey" methods. Conversely, the orientations of Energy, Structure, and Digital Architecture are often "affirmative," "abstract" in type, adopt a more "quantitative" approach, and frequently employ "simulation" methods. نظریه، ابزار اصلی پیشبرد دانش معماری برای پژوهش‌گران معماری است؛ و آشنایی با نظریه و روش‌ نظریه‌پردازی یکی از پیش‌نیازهای تدوین نظریات است. هدف این پژوهش، تبیین مفاهیم اصلی نظریه‌آفرینی معماری و بررسی ساختار آن‌ در گرایش‌های مختلف نظریات آکادمیک معماری؛ با بهره‌گیری از روش‌شناسی نظریه‌پردازی در علوم کاربردی، برای ایجاد چارچوبی شفاف و قابل قبول است. روش تحقیق، ترکیبی از توصیف، تطبیق و تحلیل، بواسطه مروری مفهومی-روایی و تحلیلی-تطبیقی همراه با بررسی نمونه‌های موردی بوده است. با توجه به آن‌که نظریه‌پردازی در معماری و علوم کاربردی، از حیث چیستی و چگونگی در مفاهیم اولیه، شباهت‌های قوی دارند؛ این پژوهش با مرور و توصیف مفاهیم اصلی نظریه و نظریه‌پردازی عمومی و از طرفی تطبیق و تحلیل نمونه رساله‌های معماری دانشگاه تربیت مدرس؛ 8 گرایش موضوعی را بررسی می‌نماید. نتایج نشان می‌دهد: درقیاس نمونه‌ها با نظریه‌پردازی علوم کاربردی، پنج فصل رساله‌های معماری به‌عنوان مراحل نظریه‌پردازی در یک چرخه رفت و برگشتی؛ در تناظر با 5 مرحله "تشخیص"، "ثبوت"، "اثبات"، "تثبیت" و "ارائه نظریه"؛ چگونگی نظریه‌پردازی معماری را تبیین می‌نمایند. این چرخه، در 3 مرحله کلی "پایایی"، "روایی" و "هویت نو"؛ قابل تبیین می‌باشند. نظریات آکادمیک معماری، غالبا از نوع رسمی، توصیفی-تجویزی، و با راهبرد ترکیبی نظریه‌ سازی و ‌آزمایی شکل می‌یابند و در قیاس نمونه‌‌ها با یکدیگر، نظریات آکادمیک با گرایش‌های معماری-معماری، منظر، اسلامی، بازسازی و شهرسازی؛ بیشتر "هنجاری"، از نوع "تقلیلی"، رویکرد "کیفی‌تر"، و غالبا با انواع روش‌های "پیمایشی" بوده؛ و گرایش‌های انرژی، سازه و دیجیتال غالبا "اثباتی"، از نوع "تجریدی"، رویکرد "کمی‌تر"، و با انواع روش‌های "شبیه‌سازی" شکل یافته‌اند. https://arcand.journal.art.ac.ir/article_1489_1e03563a2f360f5cdef5020c647d36b8.pdf